Η Ευρώπη σε Εμφύλιο Πόλεμο

της Anne-Marie Slaughter

Οι διαπραγματεύσεις που οδήγησαν στην τελευταία συμφωνία σχετικά με το ελληνικό χρέος έφεραν στο προσκήνιο τις δύο αντιτιθέμενες οπτικές Γαλλίας και Γερμανίας για την Ευρωπαϊκή ´Ενωση· την ευέλικτη, ανθρώπινη και πολιτική Ένωση που προωθείται από το Παρίσι, στον αντίποδα της αυστηρά φορμαλιστικής και επικεντρωμένης στην οικονομία προσέγγισης του Βερολίνου.

Όπως έγραψε πρόσφατα ο François Heisbourg, «Η Γερμανία, επιδιώκοντας ανοιχτά τη σταδιακή υποχώρηση της Ελλάδας -στην ευρωζώνη-, τοποθετεί την οικονομική ένωση πιο πάνω από την πολιτική. Αυτή η ιεραρχία είναι διαφορετική για τη Γαλλία και μένει να δούμε ποια από τις δύο οπτικές θα επικρατήσει.» Οι Έλληνες, από την πλευρά τους, τοποθετούν την εθνική τους ταυτότητα πάνω από τα πορτοφόλια τους, μπερδεύοντας τους οικονομολόγους και παρακάμπτοντας τις προβλέψεις.

Είναι παράλογο για την Ελλάδα, από οικονομικής άποψης, να προτιμάει την παραμονή της στην ευρωζώνη, ενώ μπορεί να παραμείνει στην ΕΕ υποτιμώντας το εθνικό της νόμισμα. Για τους Έλληνες η παραμονή τους στην ευρωζώνη δεν έχει να κάνει, μόνο, με το κοινό νόμισμα. Η Ελλάδα καθίσταται ισότιμη με την Ιταλία, τη Γαλλία και τη Γερμανία ως πλήρες μέλος της ΕΕ, γεγονός που ταιριάζει και με το status της γενέτειρας του Δυτικού πολιτισμού.

Η Γερμανία, όμως, επιλέγει να ερμηνεύσει τις ρήσεις των «πατέρων της ΕΕ» για περαιτέρω ολοκλήρωση με το δικό της τρόπο. Επιλέγει μια στενή οικονομική ερμηνεία που, σε καμία περίπτωση, δεν εμπνέει τους ευρωπαίους πολίτες. Δεν πρόκειται να γίνουν παραχωρήσεις, ώστε να μείνει η ΕΕ ενωμένη ούτε να γίνει ανεχτή η επίρριψη ευθυνών στους ευρωπαικούς θεσμούς για την υιοθέτηση αντιλαϊκών μέτρων -των οποίων οι εθνικές κυβερνήσεις αποποιούνται τις ευθύνες.

Η αρχική Ευρωπαϊκή Οικονομική Κοινότητα που ιδρύθηκε από τη Συνθήκη της Ρώμης το 1957 είχε καθαρά οικονομική φύση, όπως υποδεικνύει και το όνομά της. Η Συνθήκη ήταν ρεαλιστική και βασιζόταν στη σύγκλιση των οικονομικών συμφερόντων Γαλλίας και Γερμανίας, με την πλαισίωση του όλου εγχειρήματος από τις χώρες BENELUX και την Ιταλία. Οι βασικοί λόγοι πίσω από την οικονομική ολοκλήρωση ήταν η διατήρηση της ειρήνης και της ευημερίας για τους ευρωπαϊκούς λαούς, μετά από αιώνες βίας που κλιμακώθηκαν με δύο παγκοσμίους πολέμους. Παρόλα αυτά, η επιδίωξη μιας ευρύτερης πολιτικής ένωσης διαφαίνεται κι αυτή στα κείμενα των συνθηκών και στη γενικότερη τάση προς μια ενιαία ευρωπαϊκή ταυτότητα και ένα Σύνταγμα.

Η μητέρα μου, μια νέα Βελγίδα του 1950, θυμάται τον ιδεαλισμό και τον ενθουσιασμό για το νέο τότε «ομοσπονδιακό» εγχείρημα, καθώς και τις υποσχέσεις για ένα καλύτερο μέλλον για την Ευρώπη και τον κόσμο. Οι «Ηνωμένες Πολιτείες» της Ευρώπης, όμως, δε δημιούργησαν μια διακριτή οντότητα σε σχέση με τις υπάρχουσες ομοσπονδίες, όπως οι ΗΠΑ. Μιλάμε για μια νέα περιφερειακή ένωση, χωρίς την πλήρη παραχώρηση της εθνικής κυριαρχίας κάθε κράτους-μέλους, ενώ διατηρούνται οι εθνικές γλώσσες και η κουλτούρα.

Είναι, όμως, η οικονομική σύγκλιση επαρκής για την επίτευξη του πειράματος και τη διάσωση του όλου ευρωπαϊκού εγχειρήματος; Στις ΗΠΑ προβλήματα τέτοιας φύσης, κυρίως οικονομικές διαφορές αγροτικού Νότου και βιομηχανοποιημένου Βορρά, άρχισαν να διαφαίνονται μόλις από το 1840-50. Όπως γνωρίζουμε, λύθηκαν οριστικά με τον «Πόλεμο Βορείων και Νοτίων», την επικράτηση των πρώτων και την υιοθέτηση της Διακήρυξης της Ανεξαρτησίας και του πρώτου Συντάγματος.

Η ΕΕ βρίσκεται αυτή τη στιγμή αντιμέτωπη με το δικό της εμφύλιο πόλεμο, σε συμβολικό επίπεδο. Με την έλλειψη πολιτικών ικανών να εμπνεύσουν και να οδηγήσουν την ´Ενωση ένα βήμα παρακάτω, ο ύμνος της Ευρώπης, η σημαία με τα δώδεκα αστέρια και οι συζητήσεις για μεταρρυθμίσεις δεν επαρκούν και, φυσικά, δεν συνιστούν απάντηση σε όσους ασκούν κριτική στο εγχείρημα. Η κριτική, είτε προέρχεται από τη Δεξιά είτε από την Αριστερά, έχει να κάνει με τις συνθήκες διαβίωσης των ευρωπαίων πολιτών, των ίδιων πολιτών που απειλούνται από τη μετανάστευση και που υποφέρουν από τα μέτρα λιτότητας. Αν η ΕΕ θέλει να προχωρήσει σε περαιτέρω ολοκλήρωση -Σύνταγμα και Οικονομία- πρέπει πρώτα να εγγυηθεί ένα καλύτερο βιωτικό επίπεδο στους πολίτες της.

Με το Γάλλο Πρόεδρο, François Hollande, να δηλώνει ότι δεν «επιθυμεί μια Ευρώπη που μένει στάσιμη», τίθενται ξεκάθαρα ερωτήματα για τις νέες γενιές πολιτικών:  Σε ποια κατεύθυνση πρέπει να στραφεί η πρόοδος; Προς την ελευθερία, την ισότητα και την αδελφότητα; Προς την αξιοπρέπεια και την αλληλεγγύη ή, μήπως, προς τη διατήρηση της τάξης στο ευρωπαϊκό οικοδόμημα;

Πηγή: Social Europe

Μετάφραση – Επιμέλεια: Γιώτα Μπουγά

Advertisements

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s