«Κτήμα Ες Αεί»: Ο διάλογος των Μηλίων και η Οικονομική Κρίση

Γράφει ο Ν. Ασπριάδης

«Το δίκαιο λογαριάζεται, όταν υπάρχει ίση δύναμη για την επιβολή του, κι όταν αυτό δε συμβαίνει, οι δυνατοί κάνουν όσα τους επιτρέπει η δύναμή τους κι οι αδύναμοι υποχωρούν και αποδέχονται», έγραφε πριν από πολλά χρόνια ο Θουκυδίδης στην εξιστόρηση του Πελοποννησιακού Πολέμου. Η φράση αυτή αποτελούσε μέρος του διαλόγου των πρέσβεων Αθήνας και Μήλου, ο οποίος έχει μείνει παραδειγματικός ως προς τη χρήση της ισχύος ενός κράτους αλλά και για τον στυγνό ρεαλισμό με τον οποίο αντιμετώπισαν οι Αθηναίοι την αποστασία των άλλοτε συμμάχων τους.
Στον διάλογο οι Μήλιοι ακολουθούν την πορεία του ιδεαλισμού, θεωρώντας πως η τύχη, οι θεοί ή η δύναμή τους θα τους σώσει από μία ενδεχόμενη επίθεση των Αθηναίων, πράγμα που τους οδηγεί στο να μη δεχθούν τους όρους των τελευταίων και επιλέξουν τον πόλεμο και τη σύγκρουση.
Οι Αθηναίοι με στυγνό ρεαλισμό παραθέτουν τα γεγονότα όπως είναι και όπως πρόκειται να γίνουν, εάν οι Μήλιοι δε συμμορφωθούν με τους όρους τους. «Δεν θα δεχτείτε να είμαστε φίλοι και όχι εχθροί και των δύο;» ρώτησαν οι Μήλιοι. «Όχι γιατί δεν μας βλάπτει τόσο η έχθρα σας όσο η φιλία σας. Στα μάτια των υπηκόων μας θα ήταν απόδειξη αδυναμίας μας, ενώ το μίσος σας απόδειξη της δύναμής μας!».
Με απόλυτο κυνισμό οι Αθηναίοι αποκλείουν την περίπτωση της ουδετερότητας των Μηλίων καθώς μία τέτοια περίπτωση θα αποτελούσε σημάδι αδυναμίας. Ως εκ τούτου οι λύσεις που προσφέρονταν ήταν δύο: Είτε οι Μήλιοι θα υποτάσσονταν και θα συμμαχούσαν με τους Αθηναίους, είτε οι τελευταίοι θα τους κατέστρεφαν.
Οι Μήλιοι από την πλευρά τους έβλεπαν τα πράγματα από μία άλλη οπτική γωνία. Επιθυμούσαν την ουδετερότητα ή έστω αποσκοπούσαν στη βοήθεια των Λακεδαιμονίων. Επίσης, πιστεύαν κατά κάποιον τρόπο πως η τύχη (ή οι θεοί) θα τους βοηθούσαν εξ αιτίας της αδυναμίας τους και χάριν δικαιοσύνης. Το σκεπτικό τους βασιζόταν στο ότι η τύχη βοηθάει τους τολμηρούς αλλά και τους αδύναμους, όταν αδικούνται. Η αντιμετώπισή τους ήταν περισσότερο ιδεαλιστική και δεν βασίζονταν σε συγκεκριμένα στοιχεία ισχύος.
Με άλλα λόγια, οι Μήλιοι δεν στηρίχθηκαν στους συσχετισμούς ισχύος ανάμεσα στις δύο πόλεις – κράτη, δηλαδή, δεν υπολόγισαν στρατηγικά τις δυνάμεις και τις δυνατότητές τους, από στρατιωτική, αμυντική και οικονομική άποψη. Στηρίχθηκαν μόνο στην ελπίδα της αντίστασης και σε άυλους παράγοντες και όχι σε αντικειμενικά κριτήρια.
Στη στάση τους αυτή, οι Αθηναίοι απάντησαν πως «Η ελπίδα είναι παρηγοριά την ώρα του κινδύνου σε όσους την έχουν από περίσσια δύναμη, κι αν τους βλάψει ,δεν τους καταστρέφει. Όσοι όμως, στηριγμένοι πάνω της, τα παίζουν όλα για όλα, μονάχα όταν αποτύχουν, την γνωρίζουν, όταν πια δεν έχει απομείνει τίποτε για να τους προφυλάξει από αυτήν».
Οι Μήλιοι έδιωξαν τους Αθηναίους Πρέσβεις, εμμένοντας στην άποψή τους και επιδιώκοντας να θέσουν τους Αθηναίους μπροστά σε ηθικά διλήμματα. Οι Αθηναίοι όμως, βλέποντας τα πράγματα εντελώς πραγματιστικά και με ωμό ρεαλισμό, ήδη το ίδιο βράδυ ξεκίνησαν τις εχθροπραξίες. Λίγο καιρό αργότερα και έπειτα από πολιορκία η Μήλος παραδόθηκε στους Αθηναίους, οι οποίοι θανάτωσαν τους άντρες και έστειλαν τις γυναίκες και τα παιδιά ως δούλους στην Αθήνα. Η Μήλος είχε καταστραφεί ολοσχερώς.
Το μήνυμα των Αθηναίων ήταν ξεκάθαρο: Όσοι αντιστέκονται καταστρέφονται. Το μήνυμα της ιστορίας ακόμα πιο καθαρό: Όσοι δεν μπορούν να δουν με ρεαλισμό τα γεγονότα και να αντιδράσουν σε αυτά με αντίστοιχο τρόπο καταστρέφονται.
Από την ιστορία αυτή αλλά και από ολόκληρο το έργο του Θουκυδίδη πηγάζει η θεωρία του πολιτικού ρεαλισμού. Όλη θεωρία συνοψίζεται στην απλή φράση: Ο ισχυρός προχωράει όσο του επιτρέπει η δύναμή του και ο αδύναμος υποχωρεί όσο του επιβάλλει η αδυναμία του. Στις διακρατικές σχέσεις η πρακτική αυτή, όπως φαίνεται από την ιστορία, είναι πάντα η ίδια. Οι ισχυροί επιβάλλουν την δύναμή τους και οι υπόλοιποι υπακούν και προσαρμόζονται.
Στη διεθνή πολιτική η απουσία μίας υπερεθνικής και υπερκρατικής τάξης ή αλλιώς μιας παγκόσμιας κυβέρνησης οδηγεί στη διεθνή αναρχία, όπου δεν υπάρχει δίκαιο, ενώ η ισχύς είναι αυτή που διαμορφώνει τις καταστάσεις και την πραγματικότητα.
Τα γεγονότα αυτά όσο μακριά κι αν φαίνονται τα συναντάει κανείς στην καθημερινότητα. Η περίοδος μετά τον ψυχρό πόλεμο υπήρξε μία ήρεμη σχετικά περίοδος για τις διεθνείς υποθέσεις. Η Ευρωπαϊκή Ένωση πρώτη φορά στην ιστορία της Ευρώπης κατάφερε να επιβάλει την ειρήνη και τη σταθερότητα ανάμεσα στους λαούς της και να βάλει ένα τέλος στους πολλούς αιώνες συγκρούσεων που προηγήθηκαν.
Η Οικονομική κρίση όμως, για άλλους απευκταία, εάν τα κράτη μέλη αντιδρούσαν αλλιώς, για άλλους μη αναστρέψιμη ή αναμενόμενη άλλαξε τις ισορροπίες, κάνοντας πιο εμφανείς τις διαφορές και τις ανισότητες. Η Γερμανία δείχνει να λειτουργεί σε ένα αντίστοιχο Αθηναϊκό πρότυπο απομακρυνόμενη σε μεγάλο βαθμό από το πλαίσιο και τα ιδεώδη της Ενωμένης Ευρώπης.
Η Γερμανία λειτουργεί καθαρά ορθολογικά όπως και η Αθηναϊκή Πολιτεία, μετρώντας το κόστος και το όφελος πίσω από την κάθε της απόφαση. Φυσικά, το όφελος το δικό της και όχι της Ενωμένης Ευρώπης. Απέναντι στην Ελλάδα είναι σκληρή, επιβάλλοντας τους κανόνες ισχύος της και αναμένοντας από την τελευταία να υποχωρήσει μπροστά στην αδυναμία της. Γι’ αυτήν, το όλο ζήτημα αποτελεί απόδειξη δύναμης και ελέγχου της Ευρωζώνης. Εάν υποχωρήσει θα δείξει αδυναμία και θα ακολουθήσουν κι άλλοι αποστάτες.
Η Ελλάδα, αντίθετα, ως άλλη Μήλος, προτάσσει το δίκαιο, την ελπίδα και την τύχη για τις τυχόν επιλογές που πρόκειται να κάνει. Δεν κάνει κανέναν ορθολογικό συλλογισμό και αφήνει η τύχη να την ευνοήσει κατά το ρηθέν: η τύχη ευνοεί τους τολμηρούς. Η ρήξη δεν ευνοεί και τόσο και όσο προβάλλεται τόσο η διαφορά μπαίνει καθαρά στη σφαίρα της σύγκρουσης ισχύος και τόσο η θηλειά κλείνει και για τους δύο. Όμως το ζήτημα είναι ποιανού το σκοινί είναι πιο κοντό.
Στη διεθνή πολιτική, η τύχη είναι με τους ισχυρούς και αυτούς που υπολογίζουν ορθά το κόστος και το όφελος. Αντίθετα, τιμωρεί με καταστροφή όποιον αντιτίθεται σε αυτούς τους κανόνες. Αυτό συμβαίνει με έναν σχεδόν αυτοματοποιημένο τρόπο δεδομένου ότι αποτελεί νομοτελειακή φύση του συστήματος να καταστρέφει όσους πάνε ενάντια στις αντικειμενικές τους δυνάμεις και δυνατότητες.
Η Ελλάδα προς το παρόν, δείχνει να αντιβαίνει τις αρχές του ρεαλισμού και του ορθολογισμού και να προχωράει με βεβαιότητα και ολοταχώς προς την καταστροφή της. Με βάση την κυνική άποψη της διεθνούς πολιτικής, γι’ αυτή την κατάληξη δεν θα ευθύνεται άλλος κανείς παρά μόνο η ίδια. Η Γερμανία παίζει το παιχνίδι ισχύος όπως έκανε καθ’ όλη την διάρκεια της ιστορίας της. Δύο φορές καταστράφηκε, διότι υπερτίμησε τις δυνάμεις της, και δε σταμάτησε εκεί που της επέτρεπε η δύναμή της.
Μπορεί αυτή να είναι και η κατάληξη αυτής της νέας εκστρατείας που τελείται σε όρους οικονομικού πολέμου. Παρόλο που είναι πιο ακίνδυνος, δεν σημαίνει πως ένα λάθος βήμα δεν μπορεί να οδηγήσει σε μία καταστροφή.
Η Ελλάδα, από την άλλη, παίζει με υπέρτερες δυνάμεις και κυρίως με ανορθολογικό τρόπο. Εάν δεν αποδεχτεί την αδυναμία της, να την γνωρίσει να την κατανοήσει και να την μετατρέψει σε ισχύ, δεν θα μπορέσει να προχωρήσει ούτε μέχρι εκεί που της επιβάλλει η αδυναμία της. Η ολική καταστροφή θα είναι γεγονός.
Οι αντικειμενικές συνθήκες, αν και μπορεί να διαφωνούν αρκετοί μελετητές, διαφέρουν από την περίπτωση των Μηλίων. Η Ευρωπαϊκή Ένωση αποτελεί ένα στοιχείο ενότητας, ισότητας και ιδεαλισμού το οποίο αποτελεί ισχυρό όπλο για μία αδύναμη χώρα όπως είναι η Ελλάδα. Σε παλαιότερες εποχές σε τέτοιες καταστάσεις η Ελλάδα θα είχε χάσει πολλά, θα υπέφερε αρκετά, ίσως από αποκλεισμούς, στρατιωτικές επεμβάσεις ή ακόμα και εδαφικές απώλειες.
Στην πραγματικότητα όμως του 21ου αιώνα και υπό την ασπίδα της ΕΕ κάτι τέτοιο δεν αποτελεί μέρος του παιχνιδιού. Επομένως, ο εχθρός δεν μπορεί να είναι η ίδια η Ευρωπαϊκή Ένωση, δεδομένου ότι αυτή δίνει την ελευθερία και την δυνατότητα στην Ελλάδα να συνομιλεί με την Γερμανία επί ίσοις όροις. Η Ευρωπαϊκή Ένωση είναι ένα από τα βασικά στοιχεία ισχύος που διαθέτει αυτή τη στιγμή η Ελλάδα και σίγουρα δεν αποτελεί εχθρό της.
Συνεπώς, το γεγονός αυτό θα πρέπει να ληφθεί σοβαρά υπόψιν από τους διαχειριστές της πολιτικής κατάστασης, όταν θα συγκεντρώνουν τα δυνατά χαρτιά τους. Εάν τα παίξουν καλά, και με ορθολογισμό και με πλήρη ρεαλισμό, τότε μόνο θα καταφέρουν να κερδίσουν την παρτίδα. Έξω από την Ευρωζώνη και την ΕΕ είμαστε μόνοι και εκτεθειμένοι στον ελεύθερο νομισματικό πόλεμο και όχι μόνο. Οι «Λακεδαιμόνιοι» δεν θα έρθουν.

Πρώτη Δημοσίευση: Ελευθερία Σερρών

Advertisements

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s