Συνέντευξη με τον Καθηγητή Άγγελο Κότιο

Στη συνέντευξη της εβδομάδας φιλοξενούμε τον καθηγητή Διεθνών και Ευρωπαϊκών Οικονομικών Πολιτικών του Πανεπιστημίου Πειραιά Άγγελο Κότιο. Τεχνοκράτης και ακαδημαϊκός με μεγάλη γνώση και ενδιαφέρουσες απόψεις, αναφέρθηκε σε θέματα επικαιρότητας. Όπως ανέφερε η αναζωπύρωση της συζήτησης για πιθανή έξοδο της Ελλάδας από την Ευρωζώνη και οι επαναλαμβανόμενες από πολλούς δρώντες σχετικές προκλητικές δηλώσεις δηλητηριάζουν το επενδυτικό κλίμα και ενισχύουν τις πολιτικές και οικονομικές αβεβαιότητες. Υπογραμμίζει ότι η διαχείριση της ελληνικής κρίσης από την αρχή ήταν λανθασμένη και πρέπει να βελτιωθεί. Τάσσεται υπέρ των χρήσιμων μεταρρυθμίσεων αν και τονίζει ότι υπάρχουν και παράλογες, που θίγουν δημοκρατικούς θεσμούς και είναι αμφίβολης αποτελεσματικότητας. Τέλος δηλώνει ότι η βίαιη κατάληψη ενός πανεπιστημιακού ιδρύματος, σε χώρα με δημοκρατία, συνεπάγεται αυτομάτως την ολική κατάργηση του ασύλου. Όπως είπε: «Το άσυλο είναι αναγκαίο για τη διασφάλιση της ελεύθερης διακίνησης ιδεών, για την ελευθερία της διδασκαλίας και της έρευνας. Οι καταλήψεις δεν έχουν καμία σχέση με αυτά.»

-Το τελευταίο διάστημα πληθαίνουν οι φωνές για έξοδο της χώρας από το Ευρώ. Είναι «μπλόφα» ή με βάση την πληροφόρηση που έχετε εναλλακτικό σενάριο;

Η αναζωπύρωση της συζήτησης για πιθανή έξοδο της Ελλάδας από την Ευρωζώνη και οι επαναλαμβανόμενες από πολλούς δρώντες σχετικές προκλητικές δηλώσεις δηλητηριάζουν το επενδυτικό κλίμα και ενισχύουν τις πολιτικές και οικονομικές αβεβαιότητες. Μεταξύ άλλων, αυτό έχει ως συνέπειες την δραστική μείωση των καταθέσεων και της ρευστότητας, καθώς και τη μείωση των επενδύσεων και της ζήτησης, ενισχύοντας έτσι τον φαύλο κύκλο της ύφεσης. Στο σημείο αυτό θα ήθελα να τονίσω για μια ακόμη φορά ότι η έξοδος από το Ευρώ δεν προβλέπεται από τις Συνθήκες, ούτε μπορεί να κινηθεί από τους εταίρους μας ή τους θεσμούς. Κάτι τέτοιο εξαρτάται αποκλειστικά από εμάς. Αυτή τη στιγμή δεν νομίζω ότι αποτελεί επιλογή της Κυβέρνησης η εγκατάλειψη του Ευρώ. Ούτε ότι υπάρχει μπλόφα από άλλους. Ασφαλώς, όμως, ο κίνδυνος υφίσταται και η έξοδος θα είναι αναπόφευκτη σε περίπτωση μιας μαζικής απόσυρσης των καταθέσεων, σε συνδυασμό με την οριστική παύση παροχής ρευστότητας από την ΕΚΤ. Για την Ελλάδα η προσφορά χρήματος και η ρευστότητα της οικονομίας καθορίζεται κυρίως εξωγενώς. Δεν μπορούμε να παράγουμε Ευρώ, είναι κατά βάση ένα ξένο νόμισμα. Όταν μειώνεται δραστικά η ρευστότητα, θα πρέπει να αυξηθεί η προσφορά χρήματος. Αυτό, στην έσχατη των περιπτώσεων, μπορεί να γίνει μόνον με ένα εθνικό νόμισμα. Αλλιώς, θα υπάρξει τρομακτική ύφεση και ανεργία. Συνεπώς, το σενάριο της δραχμής, δεν μπορεί να αποκλειστεί ως αναγκαστική λύση. Αυτό όμως δεν είναι νομοτελειακό. Εξαρτάται από τη δράση και αντίδραση της εθνικής οικονομικής πολιτικής και τη συνεργασία με τους εταίρους μας.

-Οι δηλώσεις αξιωματούχων που πιέζουν για λύση εδώ και τώρα είναι ωμός εκβιασμός ή ρεαλιστική προσέγγιση;

Θα έλεγα ότι υπάρχει κα το στοιχείο του εκβιασμού, προκειμένου να υπάρξει άμεσο κλείσιμο της συμφωνίας. Γεγονός  είναι ότι χάσαμε και χάνουμε πολύ χρόνο με τις μεταρρυθμίσεις, που είναι αναγκαίες, προκειμένου η χώρα μας να βελτιώσει την ανταγωνιστικότητά της και να αρθούν τα βαθύτερα αίτια της κρίσης χρέους, που ήταν η αφετηρία της γενικευμένης κρίσης. Υπάρχει όμως συνεχής αναβλητικότητα του εγχώριου πολιτικού συστήματος δράσης. Ουσιαστικά, μετά τις ευρωεκλογές του 2014, η χώρα μας εγκατέλειψε κάθε σοβαρή προσπάθεια προσαρμογής των θεσμών και των δομών της. Υπάρχει μια αντίσταση στην προσαρμογή τόσο από την πολιτική, όσο και από συγκεκριμένες ομάδες συμφερόντων. Χρειάζεται άμεσα μια οριστική λύση στο ελληνικό πρόβλημα, που θα πρέπει να συμπεριλαμβάνει, πέραν των μεταρρυθμίσεων, μια αναδιάταξη του χρέους, καθώς και μια αναπτυξιακή στήριξη. Εάν δεν υπάρξουν ρυθμοί ονομαστικής αύξησης του ΑΕΠ της χώρας μας πάνω από 4-5%, δεν μπορεί να υπάρξει έξοδος από την κρίση. Μόνον με μέτρα λιτότητας δεν πρόκειται να σπάσει ο υφεσιακός φαύλος κύκλος. Για να γίνει αυτό θα πρέπει όμως τόσο οι εταίροι μας, όσο και εμείς να συνεργαστούμε σοβαρά και αποτελεσματικά. Με θεωρίες παιγνίων και τακτικισμούς δεν λύνονται τα προβλήματα. Η διαχείριση της ελληνικής κρίσης από την αρχή ήταν λανθασμένη. Καιρός είναι να βελτιωθεί. “Εάν δεν βελτιώσουμε τις δομικές αδυναμίες της οικονομίας μας, καμία νομισματική αλλαγή δεν βοηθά”

-Η χώρα βιώνει μια απέραντη παρακμή σε όλα τα επίπεδα. Ζητούμενο το εθνικό σχέδιο ανάκαμψης και απεγκλωβισμού από τα μνημόνια. Κάποιες χώρες βγήκαν από τα μνημόνια. Εμείς γιατί δεν το πετύχαμε;

Πράγματι, η Ιρλανδία και η Πορτογαλία βγήκαν από τα μνημόνια και δανείζονται με πολύ ευνοϊκούς όρους από τις αγορές, ενώ απολαμβάνουν και τα πλεονεκτήματα της ποσοτικής χαλάρωσης της ΕΚΤ. Επίσης, η Κύπρος βρίσκεται στο κατώφλι της εξόδου. Αντιθέτως, εμείς φαίνεται να επιστρέφουμε εκεί που ξεκινήσαμε. Οι λόγοι για αυτή τη διαφορετική εξέλιξη είναι πολλοί. Από τη μια έχουν να κάνουν με τις πολύ αδύναμες διαρθρώσεις της ελληνικής οικονομίας και με τη συγκριτικά υψηλότερη ένταση του ελληνικού προβλήματος. Από την άλλη έχουν να κάνουν με τις καθυστερήσεις και αναβολές στη λήψη αποτελεσματικών μέτρων εσωτερικής οικονομικής πολιτικής και στην προώθηση των διαρθρωτικών μεταρρυθμίσεων. Οι άλλες χώρες έλαβαν έγκαιρα τα αναγκαία μέτρα. Βελτίωσαν το εσωτερικό επενδυτικό περιβάλλον τους, έπεισαν τις αγορές και προσέλκυσαν μαζικά ξένες άμεσες επενδύσεις. Δεν περιορίστηκαν στα μνημόνια, δεν συνάρτησαν την έξοδό τους από την κρίση αποκλειστικά και μόνον στην χρηματοδοτική στήριξη των ευρωπαϊκών και διεθνών μηχανισμών. Τα χρήματα από τους εταίρους μας είναι περιορισμένα και δίδονται βασικά για την πληρωμή των χρεών του δημοσίου. Τα χρήματα των αγορών είναι σχεδόν απεριόριστα και σημαντικό μέρος αυτών κατευθύνονται στις επενδύσεις, δηλαδή στην ανάπτυξη. Για να τα προσελκύσεις θα πρέπει να βελτιώσεις ως χώρα τις εσωτερικές συνθήκες υποδοχής και να κερδίσεις στην πράξη την εμπιστοσύνη. Κάτι που άλλοι έκαναν, εμείς όμως όχι. Απεναντίας κάνουμε το παν για να αυξήσουμε τους πολιτικούς και οικονομικούς κινδύνους και για να επιδεινώσουμε τη διεθνή εικόνα της χώρας μας.

-Την εμμονή των δανειστών για μεταρρυθμίσεις πώς την σχολιάζετε;

Σε πάρα πολλούς τομείς οι μεταρρυθμίσεις είναι αναγκαίες για να αποκτήσουμε μια ανοικτή και ανταγωνιστική οικονομία, για να κτίσουμε ένα αποτελεσματικό κράτος, για να απελευθερώσουμε τη δημιουργικότητα των Ελλήνων και ειδικά των νέων. Δεν θα έπρεπε να περιμένουμε τους εταίρους μας να μας τις υποδείξουν. Η εμμονή, που αναφέρεστε, έχει να κάνει με δύο λόγους: Από τη μια οι δανειστές πιστεύουν ότι θα πρέπει να γίνεις ανταγωνιστικός και βιώσιμος μέσω μεταρρυθμίσεων και από την άλλη να θεραπεύσεις τα βαθύτερα αίτια της κρίσης. Και τα δύο στοχεύουν στη διασφάλιση των δανείων τους και στην αποκατάσταση της ομαλότητας στο κοινό νόμισμα. Υπάρχουν χρήσιμες μεταρρυθμίσεις, υπάρχουν όμως και παράλογες, που θίγουν δημοκρατικούς θεσμούς και είναι αμφίβολης αποτελεσματικότητας. Εμείς, όμως δεν καταθέσαμε σχεδόν ποτέ ένα δικό μας πρόγραμμα μεταρρυθμίσεων. Ακόμη και όταν μας έδωσαν κάποια δικαιώματα για να κάνουμε ιδιοκτησία μας το μεταρρυθμιστικό πρόγραμμα, όπως αυτό αποτυπώθηκε στη συμφωνία του Φεβρουαρίου, δείχνουμε να μην έχουμε τη βούληση να το προωθήσουμε.

-Προσωπικά πώς βλέπετε να εξελίσσονται οι διαπραγματεύσεις με τους θεσμούς; Και θέλω να μου πείτε και τι περιθώρια υποχωρήσεων υπάρχουν;

Νομίζω πως οι αποκλίσεις μεταξύ των δύο μερών της διαπραγμάτευσης είναι σημαντικές και θεμελιώδους σημασίας. Από τη μια εμείς φαίνεται να επιδιώκουμε πολιτική συμφωνία για τη συνέχιση της χρηματοδότησης, χωρίς πολλές δεσμεύεις. Αντιθέτως, οι δανειστές θέλουν συμφωνία στη βάση ενός σφιχτού τεχνοκρατικού προγράμματος, με σαφείς δεσμεύσεις ως προς τους στόχους, τα μέσα παρέμβασης και το χρονοδιάγραμμα υλοποίησης. Από την άλλη, υπάρχουν ιδεολογικές και συστημικές αποκλίσεις, π.χ. στο ασφαλιστικό, στα εργασιακά, στις ιδιωτικοποιήσεις, στις προσλήψεις στο δημόσιο, στο άνοιγμα των αγορών κ.α.. Οι δανειστές εμμένουν στην απορρύθμιση του κρατικού παρεμβατικού και στην ενίσχυση των μηχανισμών της οικονομίας της αγοράς, μέσω φιλελεύθερων μεταρρυθμίσεων. Αντιθέτως, η ελληνική κυβέρνηση πιστεύει στον κρατικό παρεμβατισμό στην οικονομία και στην αναδιανομή των εισοδημάτων για κοινωνικούς σκοπούς. Σ’ αυτά, κυρίως, σκοντάφτει το κλείσιμο μιας συμφωνίας. Χρειάζονται υποχωρήσεις και από τις δύο πλευρές. Εάν όμως επικρατήσει η άποψη των δανειστών, ότι επειδή βρίσκονται σε θέση ισχύος δεν θα πρέπει να κάνουν συμβιβασμούς, η από την άλλη εάν επικρατήσει η άποψη ορισμένων στην Ελλάδα, ότι λόγω του φόβου της διάδοσης της ελληνικής κρίσης σ΄ολόκληρη την Ευρωζώνη θα οπισθοχωρήσουν οι δανειστές, τότε φοβάμαι ότι θα πρέπει να αναμένουμε τα χειρότερα. “Μόνον με μέτρα λιτότητας δεν πρόκειται να σπάσει ο υφεσιακός φαύλος κύκλος”

-Ακούμε για διπλό νόμισμα, για δραχμή και πολλά άλλα. Τι θα σήμαινε για την Ελλάδα νέο νόμισμα;

Παράλληλο νόμισμα είναι δύσκολο, επειδή σύμφωνα με τη Συνθήκη της ΕΕ, το Ευρώ είναι το μόνο νόμιμο μέσο πληρωμών στις χώρες της Ευρωζώνης. Το πέρασμα σε ένα νέο νόμισμα είναι τεχνικά δύσκολο και θέλει αρκετό χρόνο. Το ερώτημα λοιπόν είναι τι θα συμβεί στη φάση της μετάβασης από το ευρώ στη δραχμή. Το σίγουρο είναι ότι θα εξαφανιστούν τα ευρώ από την κυκλοφορία και θα καταρρεύσει το χρηματοπιστωτικό σύστημα, με μεγάλη ύφεση και ανεργία. Εν συνεχεία, εάν αντέξουμε το σοκ αυτό, θα πρέπει να υπολογίζουμε με σημαντική υποτίμηση, αύξηση του πληθωρισμού, δυσκολίες στις εισαγωγές και αύξηση του εξωτερικού χρέους σε δραχμές. Εάν αντέξουμε και αυτό, τότε ενδεχομένως μακροπρόθεσμα να βελτιωθούν κάπως τα πράγματα. Εάν όμως δεν βελτιώσουμε τις δομικές αδυναμίες της οικονομίας μας, καμία νομισματική αλλαγή δεν βοηθά. Το καλύτερο που έχουμε να κάνουμε, λοιπόν, είναι να αλλάξουμε εντός του Ευρώ και όχι αναγκαστικά και με πολύ μεγαλύτερο κόστος εκτός ευρώ.

-Το άνοιγμα στη Ρωσία και την Κίνα πολυσχολιάστηκε. Εσείς ως κοσμήτορας του Πανεπιστημίου Πειραιά συμμετείχατε στο ταξίδι του Πρωθυπουργού κυρίου Τσίπρα στη Μόσχα. Τέτοιες πρωτοβουλίες είναι προς την θετική κατεύθυνση σε αυτήν την συγκυρία;

Η ανάπτυξη σχέσεων συνεργασίας και φιλίας με όλες τις χώρες του κόσμου και η προώθηση του εθνικού συμφέροντος είναι επιβεβλημένη και εφαρμόζεται από όλες τις χώρες της ΕΕ. Αρκεί αυτό να μην εκλαμβάνεται ως εκβιασμός στη διαπραγμάτευση για το χρέος ή ότι θέτει σε αμφισβήτηση τη θέση της χώρας μας στις ευρωατλαντικές δομές. Νομίζω, ότι κακώς κάποιοι πονηρεύονται για τη βελτίωση της συνεργασίας μας με τις μεγάλες και σημαντικές οικονομίες του κόσμου. Αρκεί, βέβαια, να υπάρξουν αμοιβαία επωφελείς συμφωνίες και να μην δημιουργούνται νέου τύπου εξαρτήσεις. Αυτό που μπορώ να πιστοποιήσω, είναι ότι στα θέματα της έρευνας και της παιδείας έκλεισαν στη Μόσχα δύο (2) συμφωνίες, η μία του Πανεπιστήμίου Πειραιώς με τη Διπλωματική Ακαδημία του ΥΠΕΞ της Ρωσίας, που δημιουργούν προϋποθέσεις επιστημονικής συνεργασίας, διαλόγου και αλληλοκατανόησης.

-Μπορεί πράγματι να υπάρξει ανάκαμψη της ελληνικής οικονομίας ή χρειάζεται δρόμος πολύς ακόμη;

Ανάκαμψη μπορεί να υπάρξει μεσοπρόθεσμα υπό προϋποθέσεις όπως πολιτική, μακροοικονομική και κοινωνική σταθερότητα, οριστικό κλείσιμο της συζήτησης για τη θέση της Ελλάδας στην Ευρωζώνη, τακτοποίηση των άμεσων και μεσοπρόθεσμων δανειακών μας υποχρεώσεων, ενίσχυση της ρευστότητας της οικονομίας, ουσιαστικές μεταρρυθμίσεις στο κράτος και στην οικονομία, βελτίωση του επενδυτικού περιβάλλοντος, προσέλκυση ξένων άμεσων επενδύσεων και φυσικά σταδιακή αλλαγή του παραγωγικού προτύπου της χώρας μας, με έμφαση στην καινοτομία, την ανταγωνιστικότητα και την εξωστρέφεια. Αυτό θα βελτιώσει και θα διευρύνει και τις προϋποθέσεις άσκησης κοινωνικής πολιτικής. Αυτή είναι η μεγάλη πρόκληση της εφαρμοσμένης πολιτικής. Όλα τα άλλα είναι λόγια του αέρα και σκέτος πολιτικαντισμός.

-Τελευταία οι καταλήψεις στο Πανεπιστήμιο Αθηνών επανέφεραν στην επικαιρότητα την λειτουργία της Τριτοβάθμιας εκπαίδευσης. Στο ίδιο έργο θεατές εδώ και πολλά χρόνια. Τι προτείνετε;

“Η διαχείριση της ελληνικής κρίσης από την αρχή ήταν λανθασμένη. Καιρός είναι να βελτιωθεί” Φάνηκε ότι συνεχίζουν να μας ταλανίζουν συνεχώς οι ίδιες παθογένειες. Η βίαιη κατάληψη ενός πανεπιστημιακού ιδρύματος, σε χώρα με δημοκρατία,  συνεπάγεται αυτομάτως την ολική κατάργηση του ασύλου για όλες τις συνιστώσες του ακαδημαϊκού βίου. Πολύ περισσότερο μάλιστα όταν γίνονται από ξένους προς το πανεπιστήμιο. Τα πανεπιστήμια ανήκουν στην κοινωνία. Πρέπει να είναι ανοικτά, ελεύθερα και δημοκρατικά. Κανένας δεν έχει δικαίωμα να τα κλείνει. Ούτε οι πρυτανικές αρχές. Επίσης, ανήκουν στην ελληνική επικράτεια, όπου θα πρέπει να εφαρμόζονται ισοδύναμα οι νόμοι. Το άσυλο είναι αναγκαίο για τη διασφάλιση της ελεύθερης διακίνησης ιδεών, για την ελευθερία της διδασκαλίας και της έρευνας. Οι καταλήψεις δεν έχουν καμία σχέση με αυτά.

-Οι αλλαγές στην εκπαίδευση που εξαγγέλλονται είναι βήμα προς τα μπρος ή επιστροφή στο χθες;

Κάθε λίγο βιώνουμε και μια «μεταρρύθμιση» στην παιδεία. Αλλαγές επί αλλαγών, με αποτέλεσμα τη διατάραξη της ομαλής εκπαιδευτικής διαδικασίας. Ο νόμος για την παιδεία της κυρίας Διαμαντοπούλου είχε θετικά και αρνητικά στοιχεία. Ως μέλος της διοίκησης του Πανεπιστημίου οφείλω να σας πω, ότι υπήρχαν κενά, αντιφάσεις και επικαλύψεις. Χρειαζόταν μια τακτοποίηση. Για παράδειγμα τα Συμβούλια, δεν απέδωσαν τα αναμενόμενα. Οι οριζόντιες διαγραφές αδικούν μία κατηγορία φοιτητών, που θέλουν να τελειώσουν τις σπουδές τους. Οι φοιτητές και τα στελέχη της διοίκησης εξαφανίστηκαν από τη λήψη των αποφάσεων. Το πολυνομοσχέδιο που δόθηκε στη δημοσιότητα βελτιώνει αρκετά πράγματα, όμως σε άλλα ανασύρονται παλιές διατάξεις. Θα δούμε την τελική μορφή και θα το αξιολογήσουμε.

-Η χώρα μας αντιμετωπίζει τεράστιο πρόβλημα με την αθρόα και παράνομη είσοδο μεταναστών από διάφορες χώρες. Υπάρχει σχέδιο αντιμετώπισης του προβλήματος και πόσο δυσκολεύει την κατάσταση η συμφωνία Δουβλίνο 2;

Η χώρα μας, όπως και οι άλλες χώρες της μεσογειακής Ευρώπης, δεν είναι σε θέση να αντιμετωπίσει μόνη της το πρόβλημα. Το σύστημα Δουβλίνο 2 ευνοεί τις χώρες της κεντρικής και βόρειας Ευρώπης, μιας και οι μετανάστες μένουν στη χώρα πρώτης υποδοχής. Θα πρέπει να υπάρξουν ουσιαστικές αλλαγές. Το πρόβλημα είναι όλης της Ευρώπης. Συνεπώς, τα κόστη θα πρέπει να επιμεριστούν ανάλογα με την οικονομική δυνατότητα των χωρών της ΕΕ και να υπάρξει κατανομή των εισροών σε όλες τις χώρες. Το φαινόμενο θα οξυνθεί στο μέλλον, μιας και πολλές χώρες στον ευρύτερο περίγυρό μας, δυστυχώς, φαίνεται πως θα συνεχίσουν να αντιμετωπίζουν έντονα πολιτικά, οικονομικά και κοινωνικά προβλήματα.

Πηγή: http://psithiri.gr/newspaper/article/2906/

Advertisements

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s