Η Ελλάδα μπροστά στο τρίγωνο των κρίσεων και συγκρούσεων

του Ασπριάδη Νεόφυτου

Σε πρόσφατο άρθρο του διαδικτυακού περιοδικού παγκόσμιας εμβέλειας για στρατηγικές και γεωπολιτικές αναλύσεις, Stratfor, αναλύεται η αλληλεπίδραση και η στενή σχέση των διεθνών κρίσεων μεταξύ τους. Το «Σταυροδρόμι των Διεθνών Κρίσεων», όπως το χαρακτηρίζει η συγγραφέας, περιλαμβάνει την κρίση της Ουκρανίας, τις διαφορές του Ιράν σε σχέση με τις ΗΠΑ και την Οικονομική Κρίση της Ελλάδας, ως πρόβλημα αποσταθεροποίησης της Ευρωζώνης και κατ’ επέκταση της εξωτερικής πολιτικής της Γερμανίας.

Η ανάλυση εστιάζει στο γεγονός, πως οι κρίσεις αυτές συνδέονται στενά μεταξύ τους και αλληλοεπιδρούν σε βαθμό, που η επίλυση της μιας επηρεάζει την έκβαση της άλλης. Το άρθρο καταλήγει στο συμπέρασμα πως η Γερμανία θα πρέπει να επιλύσει την κρίση της Ουκρανίας, ώστε να μπορέσει να ασχοληθεί επισταμένως με την κρίση στην Ευρωζώνη. H Ρωσία θα πρέπει να συμφωνήσει με τις ΗΠΑ, ώστε να περιορίσει την καταπάτηση στις σφαίρες επιρροής της. Ενώ αντίθετα οι ΗΠΑ θα πρέπει να επιλύσουν τις διαφορές τους με το Ιράν, ώστε να έχουν χώρο για την ενασχόλησή τους με την Ρωσία.

Σε κάθε περίπτωση οι ΗΠΑ αναγκάζονται να επιστρέψουν δυναμικά στην περιοχή της Ευρασίας, ενώ θα αναγκαστούν ενδεχομένως να προχωρήσουν και εκτός των ορίων του ΝΑΤΟ, ώστε να καταφέρουν να κυκλώσουν και να εξισορροπήσουν την ισχύ των Ρώσων. Οι τελευταίοι βέβαια, παρά την δεινή οικονομική κατάσταση στην οποία βρίσκονται, λόγω των κυρώσεων, θα καταφέρουν να βρουν έναν τρόπο για να αντιμετωπίσουν την κατάσταση, καταλήγει το άρθρο.

Η ανάλυση αυτή έρχεται να συμπληρώσει την σκέψη του νέου Υπουργού Εξωτερικών κ. Νίκου Κοτζιά σχετικά με το «Τρίγωνο Αποσταθεροποίησης» το οποίο υπάρχει γύρω από την Ελλάδα και απειλεί την Ευρωπαϊκή Ένωση. Το τρίγωνο αυτό, σύμφωνα με τον κ. Κοτζιά, δημιουργείται από τις κρίσεις της Ουκρανίας, της Λιβύης και της Συρίας / Ιράκ, που αποτελούν τις κορυφές του τριγώνου.

Στο κέντρο του τριγώνου αυτού βρίσκεται η Ελλάδα που μαστίζεται από την οικονομική κρίση. Όπως ανέφερε στις συνομιλίες του ο Υπουργός Εξωτερικών με ευρωπαίους ομολόγους του είναι σημαντικό για την ασφάλεια της Ευρωπαϊκής Ένωσης η Ελλάδα να παραμείνει σταθερή και να μην καταρρεύσει υπό το βάρος των χρεών της, για να αποτραπεί ένα ρήγμα στη σταθερότητα της Νοτιοανατολικής Ευρώπης.

Το επιχείρημα του Υπουργού Εξωτερικών τονίζει τη σημασία που έχει η Ελλάδα στη γεωπολιτική σκακιέρα της Ευρώπης και ενισχύεται από την αλλαγή της στάσης των ΗΠΑ και τις πιέσεις προς την Γερμανία από τον Πρόεδρο Ομπάμα. Είναι σημαντικό για τη χώρα να παραμείνει σταθερή και να παίξει ένα σημαντικό ρόλο στη περιφέρειά της, ανακτώντας την στρατηγική της σημασία σε Ευρωπαϊκό και περιφερειακό επίπεδο.

Από την αρχή της οικονομικής κρίσης το 2010, πέρα από τα εθνικά ζητήματα, μπήκε στο ψυγείο και η δυναμική εξωτερική πολιτική στο χώρο των Βαλκανίων, που είχε ξεκινήσει δειλά μετά το 2004. Το πρόβλημα όμως είναι πως η εξωτερική πολιτική και οι εξελίξεις στο διεθνές σκηνικό, ειδικά μετά την Αραβική Άνοιξη το 2011, είναι ραγδαίες.

Οι ισορροπίες ισχύος και η μορφή του διεθνούς συστήματος έχουν αλλάξει ριζικά τα τελευταία χρόνια με ριζική αλλαγή την κρίση της Ουκρανίας. Το σύστημα από μονοπολικό που ήταν μετά την λήξη του Ψυχρού Πολέμου και την πτώση της Σοβιετικής Ένωσης, έχει μετατραπεί σε πολυ-πολικό με την ανάδειξη νέων περιφερειακών δυνάμεων και μη κρατικούς δρώντες να αποκτούν υπέρμετρη ισχύ και να απειλούν τη διεθνή σταθερότητα και ειρήνη.

Το σημαντικότερο είναι πως όλες αυτές οι αλλαγές λαμβάνουν χώρα πολύ κοντά στην Ελλάδα, περιορίζοντας σε μεγάλο βαθμό την ανάγκη της για εσωστρέφεια. Παρόλο που προτεραιότητα προς το παρόν έχει δοθεί σε εσωτερικά ζητήματα, που κυρίως έχουν να κάνουν με την οικονομία και την κρίση, δεν πρέπει να ξεχνάμε την εξωτερική πολιτική και τη σημασία της ασφάλειας μέσα στο περιφερειακό και διεθνές πολιτικό γίγνεσθαι.

Η πρόσφατη επίσκεψη του Αμερικανού Αντιπροέδρου, τον περασμένο Νοέμβριο, στη γειτονική Τουρκία δείχνει προς αυτή τη κατεύθυνση. Στόχος του ήταν η εξεύρεση κοινών αποδεκτών λύσεων σε ζητήματα της εξωτερικής πολιτικής των δύο κρατών, πράγμα που τονίζει αφενός την σημασία που έχει η θέση της Τουρκίας στην γεωπολιτική σκακιέρα της Μέσης Ανατολής, και αφετέρου την ανάγκη των ΗΠΑ για αξιόπιστους συμμάχους στην περιοχή.

Οι διαφορές βέβαια και το χάσμα μεταξύ των συμφερόντων των ΗΠΑ και της Τουρκίας στα ζητήματα της Μέσης Ανατολής παραμένουν, μετατρέποντας την Τουρκία σε αναξιόπιστο σύμμαχο και εταίρο των ΗΠΑ. Το γεγονός πως η Τουρκία είναι σχετικά αδιάφορη για το ζήτημα του Ισλαμικού Κράτους (ISIS), που ενδιαφέρει τους Αμερικανούς, ενώ ταυτόχρονα η πτώση του Ασαντ αποτελεί κύριο διακύβευμα για την Τουρκία και δεν βρίσκεται στις άμεσες προτεραιότητες των ΗΠΑ, καθώς και η μέχρι τώρα άσκηση της εξωτερικής πολιτικής της Τουρκίας βασισμένης στο δόγμα Νταβούτογλου, δημιουργεί ένα κενό στην περιοχή για αξιόπιστο σύμμαχο και εταίρο.

Το κενό αυτό μπορεί κάλλιστα να γεφυρωθεί από την Ελλάδα, η οποία με την συμβολή της, θα εξυπηρετήσει τα δικά της συμφέροντα αποσκοπώντας σε οφέλη, όχι απαραίτητα γεωπολιτικά. Η κρίση της τουρκικής εξωτερικής πολιτικής δεν περιορίζεται μόνο στις σχέσεις με τις ΗΠΑ αλλά παρατηρείται και εντός της ΕΕ. Στο πλαίσιο του ΝΑΤΟ, η Τουρκία συναντά πολλές φορές εμπόδια από τα Ευρωπαϊκά κράτη, τα οποία διαφωνούν με τις απόψεις της.

Το γεγονός αυτό μας δείχνει το συγκριτικό πλεονέκτημα απέναντι σε μια δυνατή χώρα η οποία όμως, όχι μόνο δεν έχει πλέον την υποστήριξη που χρειάζεται σε διεθνές επίπεδο αλλά δεν έχει και σταθερούς εταίρους που βάση συμφωνιών αλλά και σύγκλισης συμφερόντων συγκροτούν έναν ισχυρό συνασπισμό.

Σε τοπικό επίπεδο, η επιθετική στάση της Τουρκίας το τελευταίο διάστημα με συνεχείς εναέριες και θαλάσσιες παραβιάσεις στο Αιγαίο και την ΑΟΖ της Κύπρου, με αφορμή τις έρευνες για το φυσικό αέριο με το Ισραήλ και την οριοθέτηση της ΑΟΖ μεταξύ Ελλάδας και Αιγύπτου σηματοδοτεί μια εποχή εντάσεων με τη γειτονική χώρα. Αυτό αποδεικνύει και την σημασία μιας δυναμικής εξωτερικής πολιτικήσς σε αυτό το επίπεδο.

Στη Μέση Ανατολή, η άνοδος του «Ισλαμικού Κράτους» και η εξάπλωσή του στα εδάφη της Συρίας και του Ιράκ έχουν αλλάξει ριζικά τα δεδομένα για την περιοχή. Η Συρία και το Ιράκ βρίσκονται σε πλήρη αποδιοργάνωση, ενώ οι Τζιχαντιστές προελαύνουν από πόλη σε πόλη και οργανώνονται σε οντότητες με πολιτικό χαρακτήρα. Η απειλή για τη διεθνή ασφάλεια είναι έκδηλη τη στιγμή που καταφτάνουν από διάφορες γωνιές του πλανήτη δυνάμεις για να βοηθήσουν στο έργο τους.

Το ζήτημα μετατρέπεται σε σοβαρό πρόβλημα όχι μόνο για τις ΗΠΑ αλλά και για την Ευρώπη τη στιγμή που δυσαρεστημένοι ευρωπαίοι πολίτες κατατάσσονται στις τάξεις των Τζιχαντιστών. Από την άλλη, η «εξαγωγή» τρομοκρατικών ομάδων και εκπαιδευμένων ατόμων σε αποστολές αυτοκτονίας στην Ευρώπη, καταφτάνουν και μέσω των μεταναστευτικών ρευμάτων από τις περιοχές αυτές, αυξάνοντας την απειλή, η οποία περνάει από τα σύνορα της Ελλάδας.

Στην βόρεια κορυφή του τριγώνου, η κρίση της Ουκρανίας έχει αλλάξει την αντίληψη περί των διεθνών σχέσεων που είχε μέχρι πρότινος η δύση. Η επιθετική στάση της Ρωσίας και επίδειξη ισχύος από μέρους της δείχνουν μια επιστροφή στην ψυχροπολεμική εποχή. Η αλλαγή αυτή έχει αντίκτυπο και στην ελληνική πολιτική καθώς οι σχέσεις με την Ρωσία ήταν πάντα καλές, ενώ το βέτο σε νέες κυρώσεις έδειξε μια συμπάθεια εκ μέρους της τελευταίας.

Επιπλέον, η Ελλάδα ως μέλος της ΕΕ και του ΝΑΤΟ καλείται να ισορροπήσει την πολιτική της ανάμεσα στο δυτικό άρμα που ανήκει και στα πολιτικά οφέλη που είχε κατά καιρούς από την καλή σχέση που έτρεφε με την Ρωσία. Μην ξεχνάμε, την μεγάλη τουριστική εισροή Ρώσων τα τελευταία χρόνια στην Ελλάδα. Σε αυτό το μήκος κύματος θα μπορούσε να παίξει έναν μεσολαβητικό ρόλο για την εξεύρεση λύσης στο Ουκρανικό ζήτημα.

Η Ελλάδα βρίσκεται αναπόφευκτα σε αυτό το τρίγωνο απειλών και ευκαιριών που η νέα εξωτερική της πολιτική θα πρέπει να λάβει σοβαρά υπόψη. Τα οφέλη από αυτές τις προκλήσεις δεν είναι αναγκαίο να είναι μόνο γεωπολιτικά αλλά μπορούν να εξυπηρετήσουν συμφέροντα και στον οικονομικό τομέα που μας ενδιαφέρει, κάνοντας τις απαραίτητες συμμαχίες, που θα μας επιτρέψουν να διαπραγματευόμαστε από θέση ισχύος.

Στις διαπραγματεύσεις η ισχύς σε διπλωματικό επίπεδο μετράει ιδιαίτερα, και αυτό μπορεί να προέλθει και από τον ενεργό ρόλο της Ελλάδας στο διεθνές σκηνικό. Πέρα από τις όποιες συμμαχίες και φιλίες που μπορεί να κάνει σε αυτή τη πορεία, η εικόνα μιας χώρας που παρά τις δυσκολίες έχει δυναμική παρουσία στο διεθνές γίγνεσθαι αποπνέει ισχύ, σεβασμό και αξιοπιστία. Όταν η παρουσία και η σημασία της χώρας αυξάνονται στη διεθνή σκηνή και στη διαχείριση των διεθνών κρίσεων, τότε η απειλή «σταθερότητα ή ρήγμα ασφάλειας» στην περιοχή καθίσταται ιδιαιτέρως αξιόπιστη.

Πρώτη Δημοσίευση: Ελευθερία Σερρών

Advertisements

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s